„Algorithmic Circle”. Nowa monografia o sztucznej inteligencji, kompetencjach i bezpieczeństwie cyfrowym

Nakładem Oficyny Wydawniczej „Impuls” ukazała się anglojęzyczna monografia „Algorithmic Circle. Exploring Digital Safety and Competence Through Collective Autoethnography”. Redakcję naukową tomu przygotowali dr hab. Elżbieta Perzycka-Borowska, prof. Uniwersytetu Szczecińskiego, oraz prof. Jarek Janio z Santa Ana College w Stanach Zjednoczonych.

Jak generatywna sztuczna inteligencja zmienia sposób, w jaki uczymy się, tworzymy i budujemy relacje? Co dzieje się z samodzielnością myślenia, odpowiedzialnością i zaufaniem, gdy algorytmy stają się częścią akademickiej codzienności? Wokół tych pytań międzynarodowy zespół autorów rozwija refleksję opartą na autoetnografii zbiorowej. Własne doświadczenia korzystania z AI stają się materiałem badawczym, poddawanym wspólnej analizie i interpretacji w kontekście przemian edukacyjnych, społecznych i kulturowych.

Książka łączy rozważania teoretyczne i metodologiczne z narracjami dotyczącymi pracy dydaktycznej, twórczości artystycznej, uczenia się języków, relacji z cyfrowymi rozmówcami oraz praktyk rodzicielskich w środowisku platform. Autorzy podejmują zagadnienia zaufania do AI, odpowiedzialności za podejmowane decyzje, nierówności cyfrowych i ochrony podmiotowości człowieka. Szczególne miejsce zajmują pytania o bezpieczeństwo dzieci oraz konsekwencje udostępniania informacji o ich życiu w internecie.

Tytułowy „algorytmiczny krąg” opisuje wzajemne powiązania ludzi, danych i technologii, a zarazem wspólnotę badaczy, którzy poprzez dialog rozpoznają znaczenia własnych doświadczeń. Takie ujęcie pozwala przyglądać się zarówno możliwościom wspierania uczenia się i twórczości, jak i napięciom związanym z rosnącą rolą algorytmów. Wśród wniosków autorzy podkreślają znaczenie krytycznej oceny generowanych treści, weryfikowania informacji oraz zachowania czasu na refleksję i samodzielny osąd.

Publikacja wyrosła z prac seminarium młodych badaczy w projekcie GUARDIAN, poświęconym bezpieczeństwu dzieci w świecie cyfrowym. Projekt jest finansowany przez Unię Europejską w programie Horyzont Europa, w ramach działań Marii Skłodowskiej-Curie, Staff Exchanges, na podstawie umowy grantowej nr 101182798. Wydanie książki współfinansował Uniwersytet Szczeciński.

Ważną część monografii stanowią rozdziały Edyty Kowalczyk‑Łuc i Oliwii Bator, doktorantek Uniwersytetu Szczecińskiego, które podejmują problematykę sharentingu z dwóch uzupełniających się perspektyw: doświadczenia macierzyństwa oraz języka i komunikacji. Przedmiotem refleksji jest udostępnianie przez rodziców i opiekunów treści dotyczących dzieci w mediach społecznościowych, rozpatrywane w kontekście działania algorytmów, odpowiedzialności dorosłych i bezpieczeństwa cyfrowego najmłodszych.

Edyta Kowalczyk‑Łuc, w rozdziale „Algorithmic Motherhood as a Node of Everyday Life, Care, and Data Circulating Between Me, the Child, and the Platform”, analizuje własne doświadczenia rodzicielskie, pokazując, jak rodzinne fotografie i opowieści stają się częścią obiegu danych. Rozróżnia sharenting algorytmiczny, związany z mechanizmami rekomendacji, profilowania i pamięci platform, oraz sharenting generatywny, obejmujący tworzenie i przekształcanie przedstawień dziecka przy użyciu narzędzi AI. Szczególną uwagę poświęca sytuacji, w której dorastające dziecko zaczyna oceniać swoją cyfrową reprezentację i domagać się udziału w decyzjach o jej publikowaniu. W centrum tej refleksji pozostają granice rodzicielskiej troski oraz odpowiedzialność za historię, którą dziecko w przyszłości odczyta jako własną.

Oliwia Bator, w rozdziale „Algorithmic Circles of Language as a Nexus of Learning, Translation, and Algorithms”, umieszcza sharenting w szerszej refleksji nad językiem, uczeniem się i przekładem w warunkach rozwoju AI. Przygląda się językowi rodzicielskich postów, znaczeniu zdrobnień, emotikonów i hashtagów oraz temu, jak słowa i obrazy budują bliskość, organizują widoczność i docierają do różnych odbiorców. Autorka zwraca uwagę na napięcie między potrzebą dzielenia się doświadczeniem rodzicielstwa a ochroną intymności dziecka. Jej rozważania podkreślają odpowiedzialność za słowo, które po opublikowaniu staje się częścią cyfrowej opowieści o drugim człowieku.

Do lektury zapraszamy badaczy, nauczycieli akademickich, doktorantów, studentów oraz osoby zainteresowane odpowiedzialnym wykorzystaniem sztucznej inteligencji w edukacji i życiu społecznym.

Opis książki i możliwość zakupu na stronie Oficyny Wydawniczej „Impuls” https://www.impulsoficyna.com.pl/ksiazki-w-wersji-angielskiej-i-niemieckiej/2656-2577-algorithmic-circle.html